Cholera en tyfus

In 1874 zag het eerste drinkwaterbedrijf in Zuidwest Nederland het licht. Daarvóór haalden mensen hun drinkwater uit regentonnen, grachten en waterputten - bronnen waarvan de kwaliteit sterk wisselde. Het gevolg was dat ziekten als cholera en tyfus regelmatig de kop opstaken. Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw veranderde dat beeld: steeds meer drinkwatermaatschappijen werden opgericht om de bevolking van schoon en betrouwbaar drinkwater te voorzien.


Winkanaal in de duinen bij Ouddorp, begin jaren zestig (foto: Stichting De Drinkwaterleiding Goeree en Overflakkee).

Publiek of particulier

Sommige gemeenten waren er vroeg bij. Pioniers zoals Rotterdam (1874), Dordrecht (1881), Schiedam (1886) en Middelburg (1892) richtten al snel een eigen waterbedrijf op. Andere gemeenten volgden pas later, zoals Maassluis (1922) en Brielle (1924). Al deze gemeenten hielden de drinkwatervoorziening in eigen hand. In andere gemeenten gebeurde het omgekeerde: daar kregen particuliere investeerders een “concessie” om water te winnen en te leveren, zoals in Vlissingen (1884) en Vlaardingen (1885).


Waterzuivering van de gemeente Rotterdam aan de Honingerdijk (foto: Gemeentelijke Drinkwaterleiding Rotterdam DWL).

Samen sterker

In de loop van de twintigste eeuw werd duidelijk dat de vele kleine waterbedrijfjes onvoldoende capaciteit hadden om de groeiende bevolking blijvend van drinkwater te voorzien. In dunbevolkte gebieden was er al helemaal geen sprake van een centrale drinkwatervoorziening. In 1945 woedde in Spijkenisse bijvoorbeeld nog een grote tyfusepidemie. Gemeenten realiseerden zich dat zij alleen door samen te werken iedereen toegang konden geven tot schoon drinkwater. Zo ontstonden nieuwe regionale verbanden. Die samenwerking kreeg verschillende vormen, zoals stichtingen op Goeree Overflakkee en in delen van de Hoekse Waard, of Naamloze Vennootschappen op Zuid Beveland, Tholen en in Zeeuws Vlaanderen.


Machinekamer van het pompstation Ossendrecht van de Waterleidingmaatschappij Zuid-Beveland in 1913 (foto: W.H. Dikkenberg, Zeeuws Archief, Zelandia Illustrata II : topografische prenten en tekeningen, nr. 1566m).

Modernisering

De Naamloze Vennootschap werd in de loop van de twintigste eeuw steeds populairder als organisatievorm voor waterbedrijven. Professionals zorgden voor het winnen, zuiveren en distribueren van drinkwater, terwijl de gemeenten als aandeelhouder verantwoordelijk bleven voor beleid en financiën. De snelle bevolkingsgroei en de opkomst van grote industriële complexen in Rijnmond, het Sloegebied en Zeeuws‑Vlaanderen dwongen de waterbedrijven tot intensievere samenwerking. Door fusies en overnames groeiden de waterleidingmaatschappijen uit tot grotere, professionelere organisaties die beter waren toegerust om aan de toenemende vraag naar betrouwbaar drinkwater te voldoen.


Bouw van de waterzuivering ‘Berenplaat’ bij Spijkenisse (foto: Gemeentelijke Drinkwaterleiding Rotterdam DWL).

Historie

Deze website biedt een historisch overzicht van de drinkwatervoorziening in Zuidwest Nederland, vanaf het eerste gereguleerde initiatief in 1874 tot het waterbedrijf dat vandaag de dag de hele regio van zuiver drinkwater voorziet. De geschiedenis is opgedeeld in twee delen: de ontwikkeling van de drinkwatervoorziening in Zeeland en die in Zuid Holland Zuid. De homepage geeft direct toegang tot beide trajecten, die samen laten zien hoe de regionale drinkwatervoorziening zich in ruim anderhalve eeuw heeft ontwikkeld.


Aanleg van een leiding bij de opjager Sloedam in Midden-Zeeland (foto: N.V. Waterleiding-Maatschappij Zuid-Beveland WMZB).